„Ég er orðinn alveg uppiskroppa með innblástur. Íslensk náttúra er ekki alveg að gera það fyrir mig lengur. Þar sem áður voru villtir garðar eru nú bílastæði og vöruskemmur. Það er ekkert eftir, hvert sem ég lít sé ég ekkert, svo ég mála ekkert. Ég heiti ekki lengur Eggert. Ég er orðinn Ekkert Pétursson.“
Í stað litríkra mynda af íslenskri náttúru fá sýningargestir ekkert nema bílastæði og vöruskemmur. Hvað veldur þessari gífurlegu kúvendingu í myndmáli listamannsins? Aðspurður hafði Ekkert þetta að segja:
„Snemma í vor, nokkrum vikum fyrir sumardaginn fyrsta, var ég sestur upp í bíl og á leið að Kleifarvatni. Ég reyni að fara eins oft og ég get út í íslenska náttúru enda hef ég alltaf sótt minn innblástur þangað. Ekki var hann seldur í Blómavali. Á leið minni út úr borginni sótti grár raunveruleiki hennar sérstaklega hart að mér og er ég ók út af völlum Hafnarfjarðar var ég orðinn litblindari en vinur minn Ingólfur Arnarsson. Ég fann snemma á mér að ekki yrði mikinn innblástur að fá úr þessari ferð minni. Allavega ekki nóg til þess að kolefnisjafna gráan útblástur bíldruslunnar.“
Ekkert tók það nú samt ekki í mál að snúa við. Hann segist vera taumbundinn reglumaður og mjög vanafastur. Á þessum tiltekna degi var ætlunin að fara á Suðurnesin og þá væri ekkert annað í boði en að fara á Suðurnesin.
„Suðurnesin hafa alltaf verið mér hjartnæm, náttúran þar er svo hrá og dómsdagskennd en í helvíti finnast oft fegurstu stráin. Ég sæki því oft þangað í leit minni að guði en í þetta skiptið var hann ekki við. Það eina sem ég fann var ekkert, og af engu var þar nóg. Ég var gjörsamlega harmi sleginn og gafst fljótt upp á vettvangsferðinni. Er ég skrönglaðist til baka í átt að bílnum mínum, gráum jepplingi á dökkgráu malarplani, sá ég hvernig grár himinn íslenska vorsins speglaðist á húddinu. Það var engin leið að sleppa.
Alla mína ævi hef ég verið fremur jákvæður maður og sama hve þungskýað varð vissi ég af sólinni, einhvers staðar á bak við.“
Ekkert staldraði við og varð djúpt hugsi yfir þessum seinustu orðum. Hann starði í svart kaffið, muldraði eitthvað í eigin barm og teygði sig loks í sígarettupakka í innanvasa jakkans síns. Blaðamanni brá við og missti, fremur ósmekklega, út úr sér að ekki hefði hann talið mann á við Eggert stunda slíkan ósið að reykja. Ekkert kveikti í sígarettunni og lét eins og hann hefði ekki heyrt neitt. Hann dró að sér andann líkt og hann ætlaði sér að kafa alla leið á skagann, blés loks frá sér gráu gufunni og án þess að taka rettuna úr kjaftinum dró hann strax inn af sama krafti. Sígarettan varð að engu á innan við tuttugu sekúndum og rétt áður en hún slokknaði alveg í því báli tókst Ekkerti að kveikja sér aðra með aftureldingu þeirrar fyrri.
Ég spurði Ekkert hvaða sígarettur hann væri að reykja. Ekkert hóstaði hressilega út úr sér:
„Rauður Gauloises, fullar af eitri sem skilja eftir sig ekkert nema grátt slím og svarta tjöru. Það fyrsta sem ég gerði eftir að ég kom í bæinn var að keyra í Nettó upp á Selhellu og kaupa mér pakka. Ég reykti fyrstu fimm fyrir utan einhverja skemmu sem þóttist vera hús og starði í stéttina. Nýr veruleiki rann á mig og ég fann að ekki yrði aftur snúið. Á leiðinni heim fékk ég mér Hlöllabát án þess að pæla í því, ég fattaði ekki einu sinni hvar ég var fyrr en ég var búinn að háma í mig heilan hlunk og reykja tvær með því.
Þegar ég kom heim fór ég beint inn á vinnustofu og lokaði á eftir mér. Ég læsti mig inni í heila fjóra daga án þess að fara út nema til að kaupa sígarettur og skyndibita. Sem betur fer var fjölskyldan öll erlendis, annars hefði landlæknir eflaust verið kallaður til og ég sviptur sjálfræði. Þar inni beið mín andlegt og vitrænt ferðalag. Á fjórða degi tókst mér loks að snúa aftur til mannheima og þá blöstu við mér þær hörmungar er þungu lindi mínu tókst að skapa. Í þessu andsetna ástandi tókst mér að fletja öll mín beð við jörðu og byggja ekkert nema bílastæði. Það var ekki skissa sem sloppið hafði undan gráum pensli djöfulsins er tekið hafði yfir. Málverk sem ég hafði verið að vinna að í nær tíu ár voru nú ekkert nema grátt ofan á grátt, blautt í blautt.“
Blaðamaður miðilsins vissi ekki hvernig bregðast skyldi við þessari frásögn og spurði vandræðalega hvort hann sæi fram á að jafna sig á eyðileggingunni.
„Það er nefnilega málið,“ svaraði hann. „Ekkert hefur breyst. Ég er aftur orðinn sami maður og ég var áður fyrir utan það að ég reyki eins og strompur, fer minna út úr húsi og ber franskt pottlok á höfði mér, svona húfu sem lekur fram af öðru megin. Að öllu öðru leyti er ég sami maður. Ég mála að vísu bara gráar myndir og sel þar með ekki neitt en ég bíð spenntur eftir minni Philip Guston-endurreisn. Í fyrstu leið mér afar illa yfir þessu, þótti þetta mjög ósanngjarnt og sá enga leið til baka, öll málverkin mín orðin að malbiki og sýning í vetur. Það tók mig fjörutíu ár að rækta garðinn en á örfáum dögum tókst mér að valta yfir hann allan.
Í margar vikur fór ég ekki út úr húsi, ég gat ekki feisað þennan nýja raunveruleika sem ég lifði í. Loks ákvað ég að þetta gæti ekki haldið svona áfram svo ég settist upp í bíl og keyrði upp í Hvalfjörð í leit að einhverju fögru. Á leiðinni út úr bænum stoppaði ég nokkrum sinnum til að fá mér sígarettu og sopa af kóki, mér hafði nefnilega líka tekist að gerast kókisti í þessu þunglyndiskasti mínu. Einn af þeim stoppistöðum var við Leirvogsá, rétt við bæjarmörkin. Þar stóð ég, bæði sötrandi og sjúgandi á tjöru, og fylgdist með hópi verkamanna leggja nýjan göngustíg niðri við árbakkann. Ég mundi vel eftir því að hafa farið, einhverjum fimmtán árum fyrr í leit að innblæstri, á nákvæmlega þann blett sem verið var að drekkja í niðursoðnu grjóti. Það var þá sem ég áttaði mig raunverulega á því. Ekkert Pétursson er ekki illur, hann er mitt persónulega Heklugos. Einhver fagurfræðilegur ágreiningur sem kraumað hefur innra með mér í mörg ár. Ég kaus að hunsa hann, neitaði að horfast í augu við þann sannleika að íslensk náttúra væri í raun ekki neitt neitt, og á endanum sprengdi hann sér leið út með slíkum tilþrifum að gereyðingin var algjör.
Beðið víkur fyrir veginum og vegir leiða ekkert nema þar sem séu bílastæði, hús og fleiri vegir. Þetta er nýr raunveruleiki íslenskrar náttúru. Ekkert fær því breytt.“
Ekkert segir ekkert og starir á mig af uppgefnu en þó sáttu augnaráði. Ég stari til baka á Ekkert en hef ekkert svar við því sem hann hefur sagt mér, hvorki með orðum né augnaráði. Ég teygi mig í sígaretturnar hans og tek út tvær án þess að spyrja um leyfi, önnur ratar í kjaftinn og hin á bak við eyrað. Við reykjum saman og sitjum vandræðalega í þögn uns Ekkert segir skyndilega:
„Sýningin opnar núna í júlí. Þetta verður langstærsta sýning mín hingað til, yfir 2000 málverk og hátt í 14.000 skissur. Galleríið þurfti að leigja stærra rými til þess að koma öllum verkunum fyrir. Ásamt því að leggja bæði rýmin við Tryggvagötu og í Marshallhúsinu undir verkefnið. Merkilegt að það skuli þurfa svona mikið pláss til þess að sýna ekki neitt.“
Á þessum nótum tókum við í hendur og þökkuðum hvor öðrum fyrir spjallið. Á leiðinni að bílnum fann ég fyrir einhverri óþægilegri tilfinningu í sálinni. Borgin var óþægilega grá í dag svo ég kveikti mér í seinni sígarettunni.
